Skáldaskúffan #16 – Mitt litla líf

Svona mældi ég lífið mitt út í dag.

Í dag er þriðji í páskum. Dagur sem er vissulega ekki lengur til en var þó opinber hátíðisdagur hér á landi allt til ársins 1770, þegar hann var afhelgaður af danska kónginum. Mikil synd það en þriðji í páskum er þó óopinber frídagur í Listaháskólanum, þar sem ég starfa, og því var ég einnig í fríi í dag. Þetta eru búnir að vera einstaklega rólegir páskar hjá mér, ég fór ekkert út úr bænum og planaði ekki neitt en þó náði ég að koma ýmsu í verk. Ég hitti vini, varði tíma með fjölskyldunni, las mikið, lærði fyrir söngprófið sem ég er að fara í í næstu viku, þreif íbúðina, byggði Lego, horfði á þrjár myndir eftir Tarkovsky, hlustaði á fjöldann allan af hlaðvörpum og hljóp marga, marga kílómetra. Ég drakk líka kaffi, mikið af kaffi. Alltaf þegar ég eyði svona miklum tíma heima hjá mér, í litlu piparsveinaíbúðinni minni, þá verður mér hugsað til ljóðsins The Love Song of J. Alfred Prufrock eftir T.S. Eliot. Ljóðið, sem var það fyrsta sem Eliot fékk birt opinberlega árið 1915, er langt framúrstefnuljóð en ólíkt hans þekktasta verki The Waste Land þá er það skemmtilega hversdagslegt og lýsir með vitundarstreymi hugleiðingum manns sem harmar hlutskipti sitt í lífinu. Setningin sem situr svo fast í huga mér er „I have measured out my life with coffee spoons” en svona birtist hún í samhengi ljóðsins:

Do I dare

Disturb the universe?

In a minute there is time

For decisions and revisions which a minute will reverse.

For I have known them all already, known them all:

Have known the evenings, mornings, afternoons,

I have measured out my life with coffee spoons;

I know the voices dying with a dying fall

Beneath the music from a farther room.

So how should I presume?

Íslensk þýðing á ljóðinu birtist í Skírni haustið 1991 (nokkrum mánuðum áður en ég fæddist) og Sverrir Hólmarsson þýðir erindið svona:

Þori ég

að trufla alheiminn?

Á mínútu gefst tóm

fyrir hundrað skoðanir og endurskoðanir sem á mínútu verða hjóm.

Því ég hef séð þetta áður, séð það allt

séð það kvölds og morgna, þúsundfalt,

ég hef skammtað mér lífið í teskeiðatali

og heyrt raddirnar dofna með dauðahjali

kæfðar af tónlist úr herbergi að handan.

Hvernig leysi ég þá vandann?

Úr myndasögu byggðri á The Love Song of J. Alfred Prufrock.

Mér finnst þessi hugmynd um að mæla líf sitt í kaffiskeiðum, eða teskeiðum eins og Sverrir Hólmarsson þýddi það, fanga svo fullkomlega flatneskju hversdagsleikans. Stundum er eini vitnisburðurinn um framgang tímans minnkandi magnið í kaffipokanum, og stundum er lífið jafnvel svo lítið og viðburðasnautt að minni finnst sem það gæti komist fyrir í einni teskeið. Um daginn heyrði ég kunningja lýsa erfiðum tíma í lífi sínu svo: „ég hef upplifað það að lífið sé svo lítið“ og ég tengdi innilega við það. Af því mér líður nefnilega oft eins og lífið mitt sé mjög lítið.

Ég bý einn í 40 fermetra íbúð, ég á ekki maka, ekki börn, og á tímum eins og núna um páskana þar sem ég eyði mörgum stundum heima hjá mér, þá hitti ég kannski engan dögunum saman fyrir utan nánustu skyldmenni á kvöldin. En samt finnst mér lífið vera gott og fullnægjandi. Lífið mitt er kannski lítið en það er stórt í tilfinningum og upplifunum. Oft vildi ég óska þess að lífið mitt væri stærra og viðburðaríkara; mig langar til að verða ástfanginn, mig langar til að eignast börn, mig langar að kaupa mér hús með stórum garði, flytja til útlanda og gefa út stóru skáldsöguna. Kannski kemur þetta allt seinna, kannski ekki. Akkúrat núna er lífið mitt lítið en það er líka bara fínt.

Ethan Hawke sem Lorenz Hart í Blue Moon.

Önnur setning sem ég heyrði nýlega sem hafði mikil áhrif á mig er frasi sem afmælisbróðir minn Ethan Hawke lét falla í viðtali á Óskarsverðlaununum í febrúar. Ethan Hawke er einn af mínum uppáhaldsleikurum og var nýlega tilnefndur til Óskarsverðlauna fyrir hlutverk sitt sem seinheppni lagasmiðurinn Lorenz Hart í myndinni Blue Moon. Spurður um það hvort hann væri með einhver ráð handa fólki sem glímir við óendurgoldna ást sagði Hawke:

The one who's in love always wins. It doesn't matter if you get your heart broken when you're living, when you're feeling you are alive. You know, the sun doesn't care whether the grass appreciates its rays, it just keeps on shining.

Sólin hirðir ekki um það hvort grasið kunni að meta geisla hennar, hún heldur bara áfram að skína. Nú veit ég ekki hvort Hawke fann upp á þessu sjálfur eða las þetta í einhverri sjálfshjálparbók en þetta er samt einhver ótrúlegasta lífsspeki sem ég hef heyrt Hollywood-stjörnu segja á rauða dreglinum. Mig langar að lifa eftir þessu, ekki bara í ástinni heldur í lífinu, að halda áfram að skína hvort sem einhver annar kunni að meta það eða ekki. Og þess vegna ætla ég að halda áfram að lifa mínu litla lífi, teskeið fyrir teskeið, eftir bestu mögulegu getu.

-ÞSH, 7. apríl 2026

Skáldaskúffan #15 – Allt sem ég veit (ekki) um ástina: Uppkast

Í tilefni þess að Valentínusardagurinn var í gær ætla ég að birta þessa hugleiðingu um ástina sem ég skrifaði í fyrra en gerði aldrei neitt við. Ég hef lengi gælt við þá hugmynd að skrifa eitthvað um ástina hér á blogginu og hver veit nema úr verði röð af hugleiðingum, enda er ansi mikið sem er hægt að segja um þessa tilfinningu.

---

Alveg síðan ég var barn hef ég verið hræddur við ástina. Á sama tíma hef ég líka verið gjörsamlega heltekinn af því að finna hana. Eins og þið getið ímyndað ykkur þá fara þessir tveir hlutir ekki alltaf saman, sérstaklega ef maður er með sögu af hjartaveikindum. Ég ætla að fara stuttlega yfir sögu sem ég hef endurtekið alltof oft. Haustið 2007, þegar ég var 15 ára busi í Kvennaskólanum í Reykjavík á minni þriðju skólaviku, stoppaði hjartað mitt. Ég var að bíða eftir enskutíma einn septembermorgun þegar ég byrjaði að finna fyrir óvenju hröðum hjartslætti. Þetta hafði gerst nokkrum sinnum áður, svo ég settist bara niður, hélt niðri í mér andanum, eins og mér hafði verið kennt að gera, og beið eftir að hjartslátturinn róaðist. Hann gerði það hins vegar ekki og innan skamms var ég kominn í allsherjar hjartastopp af völdum hjartsláttaróreglu sem nefnist sleglatif. Það fannst aldrei nein undirliggjandi orsök fyrir þessu þannig að sem varúðarráðstöfun fékk ég svokallaðan bjargráð græddan í brjóstið á mér. Ég eyddi 16 ára afmælinu mínu á spítala og hef lifað með þessu tæki [1] síðan án vandkvæða, að mestu leyti. Þetta atvik var þó ekki frumorsök ástarþráhyggju minnar, þótt það hafi örugglega kynt undir hana, og til að finna rótina verðum við að fara enn lengra aftur.

Þegar ég var ungur drengur og einhver fullorðinn spurði mig hvort ég væri skotinn í stelpu eða ýjaði að þeim möguleika að ég myndi einn daginn eignast kærustu eða konu, þá fylltist ég viðbjóði. Í hvert sinn sem ég varð vitni að kossi eða rómantískum undirtónum í kvikmyndum og afþreyingarefni, eins og t.d. ástarsambandi Nölu og Simba í Konungi ljónanna, þá lokaði ég augunum og hryllti mig eins og ég væri að horfa á hryllingsmynd eða borða eitthvað sérlega viðbjóðslegt. Þessi ástárfóbía teygði sig vel inn á kynþroskaskeiðið, en einhvern tíma eftir 14 ára aldur fór ég að gæla við tilhugsunina um að verða ástfanginn. Ég man eftir atviki þegar vinir mínir spurðu mig í fyrsta sinn í hvaða stelpu í bekknum ég væri skotinn. Ég varð gjörsamlega orðlaus, ég hafði ekki einu sinni hugsað út í það. Ég tók vandlega eftir svörum hinna strákanna og valdi stelpu úr hinum bekknum sem hljómaði eins og rökrétt val. Hún var falleg, með axlasítt ljóst hár og blá augu, fullkominn valkostur, fyrir utan það að ég vissi ekki neitt um hana og hafði sennilega aldrei talað við hana. Hún varð mitt fyrsta opinbera skot en ég get ekki sagt að það hafi verið mjög djúpt á þeim ástarbríma.

Nala og Simbi í ástarbríma, uppspretta mikilla óþæginda í bernsku.

Nokkrum misserum síðar, á lokaári grunnskólans, upplifði ég mitt fyrsta alvöru skot. Að þessu sinni þekkti ég stelpuna persónulega, hún var með mér í bekk og við höfðum verið leikfélagar nokkrum árum áður. Síðar á menntaskólaárunum kynntumst við betur og urðum vinir um tíma. Þetta var undir lok fyrsta áratugar þessarar aldar, rétt fyrir uppgang samfélagsmiðla, og við spjölluðum oft á MSN um skólann og daglegt líf. Ég eyddi mörgum klukkustundum í að hugsa um hana og dagdreyma um fyrsta stefnumótið okkar, mögulegt samband okkar, skipulagði jafnvel brúðkaupið okkar niður í smáatriði. Auðvitað gerðist ekkert af þessu því ég hafði aldrei kjarkinn í að bjóða henni á deit eða gefa í skyn að ég hefði minnsta áhuga á henni. Um sama leyti og mitt tilfinningalega hjarta var að þroskast datt mitt líkamlega hjarta úr takti, eins og áður hefur komið fram. Ég hélt dagbók þessa mánuði og þótt færslurnar nái yfir veikindatímabilið, þá fjalla þær aðeins um hana, viðfangsefni ástarþráhyggju minnar, og ég afgreiði spítaladvölina aðeins í fáeinum orðum. Daginn áður en ég fór í hjartastopp, 2. september 2007, ritaði ég eftirfarandi færslu:

Ég verð þess vísari með hverjum deginum sem líður hve mikið ég elska þig og það virðast ekki vera nein takmörk á því hversu langt ást mín nær.

Næsta færsla er dagsett tveimur vikum síðar og þar skrifa ég:

Jæja, það er nú aldeilis búið að gerast margt frá því ég skrifaði hérna síðast. En ég ætla ekki að skrifa mikið um þessa löngu spítaladvöl mína því ég skrifa eingöngu fyrir sjálfan mig í þessa bók og það er aðeins eitt sem ég skrifa um: Stúlkuna sem ég elska.

Þegar ég skrifaði þessar færslur haustið 2007 hafði ég ekki einu sinni kysst stelpu áður og kvíði minn gagnvart ástinni hafði blandast saman við samfélagslega skömm gagnvart löngunum mínum og kynhneigð. Það var nefnilega um svipað leyti sem ég uppgötvaði tvíkynhneigð mína (ég skrifaði einnig um það í dagbókina) og með hjálp annarrar vinkonu minnar úr menntaskóla sem er líka tvíkynhneigð fór ég hægt og rólega að opna mig fyrir þeim tilfinningum. En það tók mig vissulega mörg ár að sætta mig við kynhneigð mína að fullu og samrýma þá skömm og sektarkennd sem ég hafði gengið með í maganum árum saman við tilfinningar mínar gagnvart ástinni. Ef menntaskólaárin og tvítugsaldurinn voru tímabil uppgötvanna og fjarlægra þráa, þá voru háskólaárin og þrítugsaldurinn tímabil óreiðukenndra tilrauna og tilfinninga, í listinni jafnt sem ástinni. Ef til vill bestu og verstu ár lífs míns.

Plakatið fyrir gjörninginn ÁST 2.0 sem ég flutti í Listaháskóla Íslands á Valentínusardaginn 2014.

Sem ungur sviðslistanemi í Listaháskólanum beindi ég öllum kvíðanum, skömminni, sjálfsfyrirlitningunni og vonlausri rómantíkinni inn í list mína, hýddi mig með rósum, notaði gömlu ástardagbókina mína í hljóðmynd fyrir gjörninginn ÁST 2.0 og skrifaði fyrstu ljóðin í því sem átti eftir að verða önnur ljóðabókin mín Gangverk [2]. Á þessum tíma skorti mig aldrei ástarviðföng til að verða heltekinn af en þessi skot voru yfirleitt stunduð úr öruggri fjarlægð og sjaldan orðuð upphátt. Ég átti þónokkra elskhuga og nokkur stutt sambönd, það sem í dag myndi eflaust vera kallað skammband (e. situationship), en ekkert af þeim entist og ég leyfði mér sjaldnast að opna hjarta mitt fyrir þessu fólki. Til að setja þetta í samhengi voru uppáhaldsbækurnar mínar á þessum tíma Óbærilegur léttleiki tilverunnar eftir Milan Kundera og Ástin á tímum kólerunnar eftir Gabriel García Márquez. Tilvitnun úr hinni síðarnefndu varð að eins konar einkunnarorðum mínum á þessum árum:

Í hjarta mannsins eru fleiri herbergi en í vændishúsi.

Afmælisbróðir minn Ethan Hawke í Before Sunrise er ein erkitýpa hins performatívska karlmanns.

Þetta er bæði kjánalegt og óþarflega dramatískt og í dag myndi svona maður eflaust vera kallaður performatívskur karlmaður (e. performative male). Allan þennan tíma þráði ég samt ekkert heitar en að finna ástina og komast í samband. Skortur minn á langtímasambandi varð uppspretta djúpstæðs kvíða og skammar á fyrri hluta þrítugsaldursins, á svipaðan hátt og sveindómurinn og skortur á kynferðislegri reynslu hafði verið mér mikil skömm á unglingsárunum. Rökin mín fyrir þessum tilfinningum voru eitthvað á þessa leið: „Sú staðreynd að enginn vill vera með mér hlýtur að þýða að það sé eitthvað að mér.“ Að sjálfsögðu hunsaði ég öll önnur rök og allar þær fjölmörgu ástæður sem ég hafði fyrir því að vilja ekki vera með öðru fólki. Ég stofnaði ekki til langtímasambands fyrr en ég var 26 ára gamall og þegar ég lít til baka núna held ég að ég hafi einfaldlega ekki verið tilbúin fyrr. Þessi ást, jafnvel þótt hún hafi ekki enst lengur en tvö ár, var eitt af mest tilfinningalega mótandi samböndum lífs míns og í gegnum hana eignaðist ég ekki bara fyrsta ástarsambandið mitt, heldur vin til lífstíðar. En það er önnur saga.

Þann 17. nóvember 2007 skrifaði ég eftirfarandi færslu í ástardagbókina mína:

Er þetta virkilega ást sem ég hef verið að finna í hennar garð eða er ég bara að blekkja sjálfan mig? Það veit ég ekki og jafnframt veit ég ekki hvort ég get gefið henni þá ást sem hún á skilið.

Að lesa þessar dagbókarfærslur aftur næstum tveimur áratugum síðar er bæði innilega fyndið og undarlega hjartnæmt. Hver er þessi 15 ára ástsjúki unglingur? Mér finnst hann bæði kunnuglegur og framandi og mig langar á sama tíma að knúsa hann fast og segja honum að hætta þessu rugli. Kannski er ástæðan fyrir því að hann kemur mér svona úr jafnvægi sú staðreynd að jafnvel í dag, átján árum síðar, líður mér nákvæmlega eins þegar ég verð ástfanginn. Í fyrra lenti ég aftur í því, í fyrsta sinn í mörg ár, að verða skotinn úr fjarlægð og þótt næstum 20 ár hafi liðið á milli varð ég alveg jafn bjargarlaus og unglingspilturinn í dagbókinni. Ég átti erfitt með að sofa og borða, ég fór að ímynda mér framtíðina og ég spurði sjálfan mig ítrekað sömu spurningar og ég spurði mig árið 2007: Er þetta virkilega ást eða er ég bara að blekkja sjálfan mig? Hugsanirnar báru mig næstum ofurliði en í þetta sinn ákvað ég að gera eitthvað í þeim. Ég talaði við konuna og eftir að ég hafði viðurkennt skotið og komist að raun um að það var ekki endurgoldið hvarf það nánast samstundis. Ég áttaði mig á því að ástarþráhyggjan hafði í raun ekkert snúist um þessa tilteknu konu, því rétt eins og með bekkjarsystur mína fyrir öllum þessum árum, hafði konan í huga mínum ekkert haft neitt að gera með hina raunverulegu konu sem ég var skotinn í. Ef til vill hafði þetta bara verið leið hjartans til að láta mig endurupplifa þessar tilfinningar sem höfðu legið í dvala í öll þessi ár.

Í dag er ég 34 ára og eftir margar, langar, dimmar nætur sálarinnar, 12 spor og ótalda sálfræðitíma, get ég þá sagst hafa lært eitthvað? Ég veit það ekki. Það eina sem ég er virkilega sannfærður um er að a) ég veit ekkert (hvorki um ástina né annað) og b) ég vil aldrei hætta að læra. Lífsmottó mín undanfarin ár hafa verið tvær ljóðlínur. Sú fyrri eftir pólska skáldið Adam Zagajewski: „Við skildum fátt í lífinu og þráðum þekkingu.“ Og hin eftir íslenska skáldið og kennara minn Sigurð Pálsson: „Við erum ekkert nema uppdráttur að okkur sjálfum [...] verk í vinnslu.“ Þótt það sé bæði vandræðalegt og ljúfsárt að lesa aftur ástardagbók unglingsáranna þá veitir hún heiðarlega og óritskoðaða innsýn inn í líf og hugsanir sem eru bæði fjarlægar og sínálægar, því á sama tíma og þesssar upplifanir fjarlægjast með hverju árinu þá eru þær óneitanlega partur af mér. Í þessum barnslega dramatísku dagbókarfærslum enduruppgötvaði ég hluta af sjálfum mér sem ég hafði ekki horfst í augu við árum saman, uppkast af ungum manni sem var að skrifa sína eigin ástarsögu. Ástarsögu sem snerist kannski ekki svo mikið um ástina sjálfa eða ástarviðfangið, heldur fyrst og fremst um persónulega uppgötvun og sjálfsskoðun. Verkið er ennþá í vinnslu, leyfum því að standa óklárað.

ÞSH, 14.2.2026.

---

[1] Reyndar fékk ég nýjan bjargráð árið 2015 og á önnur skipti í vændum bráðum.

[2] Bæði þessi verk komu einmitt út á Valentínusardaginn, árin 2014 og 2019.

Skáldaskúffan #14 – Fimm bestu ljóðabækur ársins

Um daginn skrifaði ég færslu þar sem ég taldi upp þær fimm skáldsögur jólabókaflóðsins sem mér finnst hvað mest spennandi. Ég ætla hins vegar hér með að lýsa því yfir að flóð ársins er sannkallað ljóðabókaflóð, í ljósi þess að í ár koma út langtum fleiri spennandi ljóðabækur heldur en skáldsögur. Ljóðabókaútgáfa ársins hefur verið gífurlega frjó og mér finnst ljóð, og þá sérstaklega ljóð ungra skálda, vera að eiga ákveðið móment. Ein birtingarmynd þess er sú að um daginn prýddu tvö ung ljóðskáld (Anna Rós og Þórdís Dröfn) sem báðar sendu frá sér sínar fyrstu bækur í haust forsíðu bókablaðs Heimildarinnar. Ég man ekki eftir mörgum öðrum sambærilegum dæmum frá síðustu 10-15 árum, oftar en ekki hafa fyrstu bækur ljóðskálda fengið litla sem enga athygli í jólabókaflóðinu og þótti mér því gaman að sjá þetta. Hér kemur listi yfir þær fimm ljóðabækur sem mér þóttu bestar af þeim sem ég hef lesið í ár. Einhver gæti rekið augun í það að hér komast eingöngu bækur eftir konur á lista en það er ekkert skrýtið því ég ætla að leyfa mér að fullyrða það að kvenskáld hafa algjörlega verið í fararbroddi íslenskrar ljóðlistar undanfarin ár. Listinn er ekki í neinni sérstakri röð.

---

Draugamandarínur eftir Birgittu Björg Guðmarsdóttur

Draugamandarínur er fyrsta ljóðabók Birgittu Bjargar sem vakti mikla athygli fyrir skáldsögu sína Moldin heit í fyrra en sú bók hlaut Fjöruverðlaunin og tilnefningu til Íslensku bókmenntaverðlaunanna. Ég skrifaði ritdóm um Draugamandarínur í tímaritið Són og hér kemur úrdráttur úr honum:

Draugamandarínur er vægast sagt óvenjulegt verk og er langt síðan undirritaður hefur lesið svo ögrandi og frumlega ljóðabók orta á íslenskri tungu. Leita þyrfti í framúrstefnulegustu verk Kristínar Eiríksdóttur eða Sjóns til að finna eitthvað í líkingu við Draugamandarínur en þó er rétt að taka það fram að ljóðheimur Birgittu Bjargar er algjörlega einstakur hvað varðar stíl og efnistök. Bókin er byggð upp af ónefndum, númeruðum ljóðum og er eins konar konseptverk þar sem ekki er að finna eiginlegan söguþráð. Ljóðin eru í senn holdleg, heimspekileg og hrollvekjandi og eru sögð frá sjónarhorni ónefnds ljóðmælanda sem lýsir tilvistarlegum vangaveltum sínum er hún rífur í sundur mandarínu og uppgötvar undir berki hennar ekki bara sætt aldinkjöt, heldur heilan heim. Mandarínan verður þannig að sterkri táknmynd í verkinu sem stendur í senn fyrir nautnir, leyndardóma og grótesku holdsins.

---

Síðasta sumar lífsins eftir Þórdísi Dröfn Andrésdóttur

Sigurhandrit Bókmenntaverðlauna Tómasar Guðmundssonar í ár var Síðasta sumar lífsins eftir Þórdísi Dröfn Andrésdóttur sem er fyrsta bók höfundar. Rétt er að taka það fram að ég sat í dómnefnd verðlaunanna og er því kannski ekki alveg hlutlaus hvað bókina varðar en ég var mjög hrifinn af henni og það er ekki oft sem ég hef lesið jafn heilsteypta og útpælda frumraun. Í umsögn dómnefndar sagði meðal annars:

Síðasta sumar lífsins, er ljóðsaga sem segir frá tveimur elskendum sem eru staddir á ónefndri sólríkri eyju. Handritið er ljúfsár og tregafull lýsing á endalokum í víðum skilningi; endalokum tímans, ástarinnar, lífsins og sumarsins sem hverfur frá birtu yfir í óvissu myrkurs. Hvorki elskendurnir tveir né eyjan sem þeir dvelja á eru nokkru sinni nefnd á nafn svo reynsluheimurinn sem ljóðin lýsa verður almennur á meðan ljóðmyndirnar eru bæði sértækar og óvenjulegar, allt frá þekktu minni þar sem fiskur verður táknmynd guðs, yfir til kirsuberjasteina í öskubakka.

---

Hvalbak eftir Maó Alheimsdóttur

Hvalbak er önnur ljóðabók Maó Alheimsdóttur sem hefur vakið töluverða athygli í íslenskum bókmenntaheimi, meðal annars með skáldsögu sinni Veðurfregnir og jarðarfarir. Hvalbak er mjög sterkt og vel skrifað verk sem fjallar um samband manna og jökla í kynngimögnuðu líkingamáli. Ég skrifaði einnig dóm um þessa bók í tímaritið Són þar sem ég sagði meðal annars:

Hvalbak er gífurlega vel heppnað verk, kraftmikil ljóðabók sem fjallar um samband manns og náttúru á nýstárlegan hátt. Hér er ljóðmálinu beitt af fagmennsku og leikgleði og það er einkar gaman að sjá höfund sem hefur íslensku ekki að móðurmáli notfæra sér þjóðararfinn okkar, íslenskuna, á svo frumlegan og skapandi máta. Þrátt fyrir síendurteknar fregnir af hnignandi stöðu íslenskunnar þá er ljóst að tungumálið okkar er í góðum höndum á meðan skáld á borð við Maó Alheimsdóttur munda pennann.

---

Postulín eftir Sunnu Dís Másdóttur

Sunna Dís hefur auðvitað fyrir löngu sannað sig sem eitt eftirtektarverðasta skáld okkar og styrkir það enn betur með sinni annarri ljóðabók, Postulín, sem kom út í haust. Postulín er sterk og áleitin bók sem fjallar um konu sem býr á safni og lendir í þeim harmi að missa fóstur. Bókin nálgast þetta erfiða viðfangsefni af næmni, virðingu og fegurð en bókin hlaut nýlega tilnefningu til Fjöruverðlaunanna og í umsögn dómnefndar hennar segir meðal annars:

Sögusvið bókarinnar er safn í smábæ þar sem fjallið vakir yfir íbúum og draugar fortíðar eru alltumlykjandi. Kona og fjall renna að lokum saman í eitt þegar dregin er upp mynd af snjóflóði samhliða því þegar ljóðmælandi upplifir fósturmissi. Undurfagur texti um sorg, missi og grimmd dauðans sem lætur í ljós einstaka næmni höfundar.

---

Fyrir vísindin eftir Önnu Rós Árnadóttur

Anna Rós Árnadóttir átti mjög sterka innkomu inn í íslensku ljóðasenuna nýlega og hlaut til dæmis Ljóðstaf Jóns úr Vör í byrjun árs fyrir ljóðið Skeljar sem er að finna í fyrstu bók hennar Fyrir vísindin. Um er að ræða konseptverk eða ljóðsögu sem fjallar um unga vísindakonu sem er að sögn „of næm“ fyrir lífið. Í ritdómi mínum um bókina í tímaritinu Són skrifaði ég:

Fyrir vísindin eftir Önnu Rós Árnadóttur er spennandi ljóðabók sem tekst á við ljóðformið á skemmtilegan hátt. Ljóðin eru ekki alveg jafn tilraunakennd og maður hefði mátt búast við af skáldskap sem fjallar um vísindarannsóknir því höfundur heldur sig að mestu leyti við hefðbundna frásagnartækni. En ljóðmál Önnu Rósar á þó óneitanlega hrós skilið fyrir að vera bæði vandað og nákvæmt og minnir lesendur á það sem vísindin eiga sammerkt með ljóðlistinni; þær eru hvort um sig greinar sem glíma við hið sértæka í veröldinni og geta flakkað áreynslulaust á milli stærstu og smæstu eininga tilverunnar.

---

Þetta er svo sannarlega ekki tæmandi listi yfir ljóðabækur ársins 2025 en af öðrum frábærum bókum sem komið hafa út í ár mætti einnig nefna:

Fimm ljóð eftir Eirík Örn Norðdahl

Þyngsta frumefnið eftir Jón Kalman Stefánsson

Mara kemur í heimsókn eftir Natöshu S.

Félagsland eftir Völu Hauksdóttur

Eignatal eftir Francescu Cricelli

ÞSH, 11. desember 2025